خدا یا در لحظه نبودنم غافل از من نبوده ای
و من در لحظه لحظه بودنم به یادت نبوده ام

انواع وحی در قرآنبازگشت به دانستنی های قرآنی
ثبت شده در تاریخ 17-دی-1392 -- تعداد بازدید : 2516 بار


وحی درقرآن



واژه ی وحی درقران به چهارمعنا آمده است:


اول اشاره ی پنهانی: که همان معنای لغوی است :چنانکه درباره ی زکریا(ع)وقتی که روزه ی سکوت گرفته بود – درقران می خوانیم 

سوره ی مریم، آیه ی 11  : فَخَرَجَ عَلى‏ قَوْمِهِ مِنَ الْمِحْرابِ فَأَوْحى‏ إِلَيْهِمْ أَنْ سَبِّحُوا بُکْرَةً وَ عَشِيًّا

اوازمحراب عبادتش به سوی مردم بیرون امدوبا اشاره به آنان گفت : به شکرانه ی این موهبت ، صبح وشام خداراتسبیح کنید.


دوم هدایت غریزی: یعنی رهنمودهای طبیعی که درنهاد تمام موجودات به ودیعت نهاده شده است. هرموجودی اعم ازجماد،نبات،

حیوان وانسان ، به طورغریزی راه بقا وتداوم حیات خودرامی داند. ازاین هدایت طبیعی درقران با نام وحی یاد شده است:

سوره ی نحل، ایات 68و69 :  وَ أَوْحى‏ رَبُّکَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذي مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً وَ مِنَ الشَّجَرِ وَ مِمَّا يَعْرِشُونَ68ثُمَّ کُلي‏ مِنْ کُلِّ الثَّمَراتِ فَاسْلُکي‏ سُبُلَ رَبِّکِ ذُلُلاً يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِها شَرابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهُ فيهِ شِفاءٌ لِلنَّاسِ إِنَّ في‏ ذلِکَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَکَّرُونَ

پروردگارت به زنبورعسل وحی (الهام غزیزی) نمود که ازکوه درخت وداربست هایی که مردم میسازند، خانه هایی درست کن  


 سوم الهام یاسروش غیبی : گاه انسان، پیامی رادریافت می دارد که منشا آنرا نمی داند،(به ویژه درحالت اظطراری  که گمان می برد راه به جایی ندارد) ناگهان درخششی دردل او پدید می آید وراه را برای اوروشن میسازد .

و وی را از ان تنگنا بیرون می آورد . این پیام های ره گشا ، همان سروش غیبی است که از پشت پرده ظاهرشده وبه مدد انسان

 می آید : این سروش غیبی که ازعنایات الهی سرچشمه گرفته، درقران به نام وحی تعبیر شده است . قران درباره ی مادر موسی(ع)

می فرماید:

سوره ی طه ، ایات 40- 37 وَ لَقَدْ مَنَنَّا عَلَيْکَ مَرَّةً أُخْرى‏37إِذْ أَوْحَيْنا إِلى‏ أُمِّکَ ما يُوحى‏38أَنِ اقْذِفيهِ فِي التَّابُوتِ فَاقْذِفيهِ فِي الْيَمِّ فَلْيُلْقِهِ الْيَمُّ بِالسَّاحِلِ يَأْخُذْهُ عَدُوٌّ لي‏ وَ عَدُوٌّ لَهُ وَ أَلْقَيْتُ عَلَيْکَ مَحَبَّةً مِنِّي وَ لِتُصْنَعَ عَلى‏ عَيْني‏39إِذْ تَمْشي‏ أُخْتُکَ فَتَقُولُ هَلْ أَدُلُّکُمْ عَلى‏ مَنْ يَکْفُلُهُ فَرَجَعْناکَ إِلى‏ أُمِّکَ کَيْ تَقَرَّ عَيْنُها وَ لا تَحْزَنَ وَ قَتَلْتَ نَفْساً فَنَجَّيْناکَ مِنَ الْغَمِّ وَ فَتَنَّاکَ فُتُوناً فَلَبِثْتَ سِنينَ في‏ أَهْلِ مَدْيَنَ ثُمَّ جِئْتَ عَلى‏ قَدَرٍ يا مُوسى‏

  براساس این ایات ، وقتی موسی(ع) تولد یافت، مادرش نگران حال او شد. ناگهان  بارقه ای ازخاطرش گذشت که باتوکل به خدا او را شیردهد و هرگاه احساس خطر کرد او را برصندوقی چوبین قراردهد وبرروی آب رها کند. همچنین برخاطرش گذشت که طفل به او بازمی گرددوهرگزنبایداندوهناک باشد. این افکاربارقه ی امیدی بودکه از ذهن مادرحضرت موسی(ع) گذر کرد . این گونه اندیشه های روشن کننده و راه و نجات دهنده ازبیم وهراس، الهام رحمانی وعنایات ربانی است که درموقع ضرورت به یاری بندگان صالح می آید .

البته قران این نوع وحی رادر مورد وسوسه های شیطانی هم به کار برده است:

سوره ی انعام ، آیه ی  121 : وَ لا تَأْکُلُوا مِمَّا لَمْ يُذْکَرِ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ إِنَّهُ لَفِسْقٌ وَ إِنَّ الشَّياطينَ لَيُوحُونَ إِلى‏ أَوْلِيائِهِمْ لِيُجادِلُوکُمْ وَ إِنْ أَطَعْتُمُوهُمْ إِنَّکُمْ لَمُشْرِکُونَ


چهارم وحی رسالی : وحی به این معنا شاخصه ی نبوت است و در قرآن  بیش ازهفتاد مرتبه ازان یاد شده است: سوره ی شوری، ایه ی7)

پیامبران مردان تکامل یافته ای هستند که امادگی دریافت وحی را درخود فراهم ساخته اند امام حسن عسگری(ع) دراین باره می فرمایند:

(خداوند،قلب وروان پیامبررا بهترین و پذیراترین یافت وانگاه ان رابرای نبوت برگزید) (بحارالانوار،ج18، ص205، حدیث36)

پیامبر گرامی اسلام صلوات الله لیه و آله فرمودند:(خداوند،پیامبری برنیانگیخت، مگرانکه عقل خود را به کمال رسانده باشد وخرد او ازخرد تمام امتش برتر باشد)  (اصول کافی،ج1،ص13)  طبق گفته ی صدرالدین شیرازی، پیش ازانکه ظاهر پیامبر به نبوت آراسته گردد ، باطن اوحقیقت نبوت رادریافت کرده بود. (شرح اصول کافی،ج3،ص454) پدیده ی وحی همانندالهام ، به تابناک شدن درون درمواقع خاص، اطلاق می شود . با این تفاوت که منشا الهام برالهام گیرنده پوشیده است ، ولی منشا وحی بر گیرنده ی وحی- که پیامبرانند- روشن است. به همین علت ، پیامبران هرگزدرگرفتن پیام آسمانی دچارحیرت واشتباه نمی شوند : زیرا بر منشا وحی و کیفیت انجام آن آگاهی حضوری کامل دارند .

زراره ازامام  جعفرصادق علیه السلام پرسید: چگونه پیامبر مطمئن شد که آنچه به او می رسد وحی الهی است ونه وسوسه های شیطانی ؟ امام علیه السلام فرمود : هرگاه خداوند بنده ای را برای رسالت بر گزیند، به اوارامش و وقار ویژه ای ارزانی می دارد ، به گونه ای که آنچه ازجانب حق به دو می رسد ، همانند چیزی خواهد بود که با چشم باز میبیند.(بحارالانوار،ج18،ص262،حدیث16)


منبع: کتاب علوم قرآنی (آیت الله محمد هادی معرفت)

 

بخش نظرات
روزشمار فاطمیه
روزشمار غدیر
روزشمار محرم عاشورا